Social Icons

Tuesday, April 16, 2013

Φλογιστό και Collider

Η ιστορία μας διδάσκει ότι πολλές λεπτές θεωρίες και αποδοτικές υποθέσεις, που για δεκαετίες αναπτύσσονται στα πανεπιστήμια και αποτελούν θεμέλια της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, λόγω της συσσώρευσης επιστημονικής γνώσης, γίνονται εντελώς αβάσιμες και περνάνε στην κατηγορία «απαρχαιωμένες».  Μετά από πολύ σύντομο διάστημα (μια-δύο «σχολικές» γενιές) οι θεωρίες αυτές περνάνε στην σφαίρα των «περίεργων πραγμάτων», και αποδέχονται γελοιοποίησης από τους «προχωρημένους» απογόνους.

Και συγγνώμη, αλλά που είναι η εγγύηση ότι το Μποζόνιο του Higgs, το νετρίνο ή η θεωρία της σχετικότητας, μέσα σε λίγες δεκαετίες δεν θα πάρουν την δική τους τιμητική θέση στην ντουλάπα της επιστήμης – δίπλα σε Θερμιδική Θεωρία, Φλογιστό, Αιθέρα και Animalculum? Αλλά να μην υπήρχαν αυτές οι «αδιέξοδες» και «ψευδείς» θεωρίες – δεν θα υπήρχε αυτό το σύγχρονο επιστημονικό mainstream που στην εποχή τους ο ρόλος που έπαιξαν ήταν αρκετά προοδευτικός.

Φλογιστό (ελληνική λέξη – εύφλεκτος) στην ιστορία της χημείας είναι η υποθετική «υπέρλεπτη ουσία» - «πύρινη ουσία», που φέρεται να υπάρχει μέσα σε όλα τα εύφλεκτα υλικά και που απελευθερώνεται κατά την καύση.
Η σημασία αυτής της θεωρίας στην ιστορία της χημείας ήταν τεράστια. Αυτή ήταν η πρώτη συνεκτική θεωρία, που αγκάλιαζε ένα ευρύ φάσμα φαινομένων και έθετε οργανική σύνδεση μεταξύ των τελείως διαφορετικών παρατηρήσεων, γι' αυτό και είναι κατανοητό ότι πολλές από τις εσωτερικές αντιφάσεις ξέφευγαν από τους χημικούς για σχεδόν έναν αιώνα, και η ασυμβατότητά της με τα πειραματικά δεδομένα δεν έδιναν σημασία ούτε στον ίδιο Γκεόργκ Σταλ και ούτε στους οπαδούς του.

Θερμιδική Θεωρία – σύμφωνα με τις διαδεδομένες στον 18ο – 19ο αιώνα απόψεις, ήταν η θεωρία για την ύπαρξη ενός αβαρή υγρού, που υπάρχει σε κάθε σώμα και είναι η αιτία των θερμικών φαινομένων. Η θεωρία αυτή που αναπτύχθηκε το 1783 από τον Lavoisier, απορρίφθηκε στις πειραματικές δοκιμές, κάτι που οδήγησε στην υιοθέτηση της μοριακής κινητικής θεωρίας στα μέσα του 19ου αιώνα.

Αιθέρας (φωτεινός αιθέρας – από την ελληνική λέξη Αἰθήρ, το ανώτερο στρώμα του αέρα, στα λατινικά aether) – είναι το υποθετικό διάχυτο περιβάλλον, οι διακυμάνσεις του οποίου εκδηλώνονται ως ηλεκτρομαγνητικά κύματα (συμπεριλαμβανομένου και του ορατού φωτός). Η ιδέα του φωτεινού αιθέρα ξεκίνησε τον 17 αιώνα από τον Ρενέ Ντεκάρτ (Καρτέσιος) και έλαβε λεπτομερή αιτιολόγηση τον 19ο αιώνα στα πλαίσια κυματικής οπτικής και ηλεκτρομαγνητικής θεωρίας του Maxwell. Τον αιθέρα θεωρούσαν και ως υλικό ανάλογο του Νευτώνειου απόλυτου χώρου. Υπήρχαν και άλλες εκδοχές της θεωρίας του αιθέρα. Στα τέλη του 19ου αιώνα στην θεωρία αυτή προέκυψαν ανυπέρβλητες δυσκολίες , που ανάγκασαν τους φυσικούς να εγκαταλείψουν την ιδέα του αιθέρα  και θα αναγνωρίσουν το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο ως αυτόνομο φυσικό αντικείμενο, που δεν χρειάζεται επιπρόσθετο φορέα. Ο απόλυτος χώρος αποκλείστηκε από την ειδική θεωρία της σχετικότητας. Επανειλημμένες προσπάθειες επιστημόνων να αναβιώσουν την ιδέα του αιθέρα στην μια ή την άλλη φόρμα (πχ. η διασύνδεση του αιθέρα με το φυσικό κενό) δεν πέτυχαν.

Ανιμαλκουλισμός (από το λατινικό Anilaculum– μικροσκοπικό ζώο) – είναι μια από τις κατευθύνσεις του προσχηματισμού, που γεννήθηκε το 17ο – 18ο αιώνα, οι υποστηρικτές της οποίας ήταν ο A. Levenguk, N. Gartserek, I. Lieberkuhn και άλλοι, πίστευαν ότι μέσα στα σπερματοζωάρια υπάρχει ένα αόρατο ενήλικο ζώο και η ανάπτυξή του σχετίζεται με την αύξηση του μεγέθους. Στα έμβρυα αρσενικού γένους υπάρχουν ήδη δικά του σπερματοζωάρια, στα οποία υπάρχουν έμβρυα – και ούτω καθεξής έως το άπειρο.

No comments: