Social Icons

Thursday, June 20, 2013

Αυτοεκπληρούμενη προφητεία

Ας μην ξεχνάμε για τις στοιχειώδεις – αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Θα πρέπει να γνωριστούμε με το θεώρημα. Με λίγα λόγια - όταν ένας μεγάλος αριθμός των ανθρώπων πιστεύουν στην πραγματικότητα μιας κατάστασης, οι συνέπειες αυτής της βεβαιότητας για αυτούς τους ανθρώπους θα είναι απόλυτα ίσες με τις συνέπειες αυτής της κατάστασης  -  ασχέτως εάν ήταν πραγματικότητα ή αν παρέμεινε στην φαντασία τους. Δηλαδή, ο «προγραμματισμός» του ατόμου αποφασίζει αν όχι για όλα τότε για τα περισσότερα. Εσείς φοβάστε ότι η τράπεζα θα χρεοκοπήσει, πείθετε τους άλλου – και ως αποτέλεσμα πανικού οι άνθρωποι τρέχουν να κάνουν αναλήψεις από τους λογαριασμούς τους, και… Σωστά. Η τράπεζα χρεοκοπεί.
Θεώρημα του William A. Thomas.

W.A. Thomas – κοσμήτορας των αμερικανών κοινωνιολόγων, παρουσιάζει το θεμελιώδες θεώρημα των Κοινωνικών Επιστημών:

Εάν οι άνθρωποι καθορίζουν τις καταστάσεις ως πραγματικές, αυτές είναι πραγματικές σύμφωνα με τις συνέπειές τους. Να ήταν το θεώρημα του Thomasκαι οι αναλύσεις του ευρύτερα γνωστά, οι περισσότεροι θα είχαν καταλάβει καλύτερα την λειτουργία της κοινωνίας μας. Αν και το θεώρημα δεν έχει την κάλυψη και την ακρίβεια του θεωρήματος του Νεύτωνα, παραμένει σημαντικό, λόγω της εφαρμογής του σε πολλές, αν όχι σε όλες, κοινωνικές διαδικασίες.

Αυτή είναι η δομή της αυτοεκπληρούμενης προφητείας, το αγαπημένο παράδειγμα της οποίας το έχει ο καθένας από εμάς. Ας εξετάσουμε το παράδειγμα της νεύρωσης που παρουσιάζει ένα άτομο πριν από τις εξετάσεις. Βασανιζόμενος από τον φόβο της αποτυχίας, ο εξεταζόμενος φοιτητής σπαταλάει περισσότερο χρόνο για ανησυχία παρά για προετοιμασία, κάτι που τον οδηγεί σε μη ικανοποιητικά αποτελέσματα στις εξετάσεις. Αρχικά το λανθασμένο άγχος μετατρέπεται σε αρκετά βάσιμο φόβο. Ή άλλο παράδειγμα, όταν πιστεύεται ότι ο πόλεμος μεταξύ δύο χωρών είναι αναπόφευκτος. Η πεποίθηση αυτή οδηγεί τους εκπροσώπους των δύο αυτών χωρών σε όλο και πιο πολύ μεγάλη αποξένωση και, αισθανόμενοι κάτι κακό, απαντάνε σε «επιθετικές» πράξεις της άλλης πλευράς με «αμυντικές» αντιδράσεις. Ο αριθμός του οπλισμού, πυρομαχικών και στρατιωτών αυξάνεται και τελικά, η αναμονή του πολέμου οδηγεί στην έναρξη αυτού.

Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία – είναι αρχικά ψευδής σύλληψη μιας κατάστασης, που προκαλεί μια νέα συμπεριφορά, η οποία καθιστά την αρχική ψευδής σύλληψη εντύπωσης ως αληθής. Η φαινομενική εγκυρότητα της αυτοεκπληρούμενης προφητείας ενισχύει την αυταπάτη. Αφού ο προφήτης, αναπόφευκτα, θα οδηγηθεί στη πορεία της πραγματοποίησης των γεγονότων, ως απόδειξη της ορθότητας της αρχικής του σύλληψης της εντύπωσης. (Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι η τράπεζα του Millingville ήταν φερέγγυα και ότι θα μπορούσε να επιζήσει για πολλά χρόνια ακόμα, εάν οι ψευδείς φήμες δεν δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την εκπλήρωσή τους). Τέτοιες είναι οι αντιξοότητες της κοινωνικής λογικής.

Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία επιτρέπει την εξήγηση της ανάπτυξης των εθνοτικών και φυλετικών συγκρούσεων στην σημερινή Αμερική. Τέτοιο συμπέρασμα, τουλάχιστον στην σχέση μεταξύ των λευκών και μαύρων, μπορεί κανείς να βγάλει από τις 1500 σελίδες, που αποτελούν το «Αμερικάνικο δίλημμα» του Gunnar Myrdal.

No comments: